Mogen de huurprijzen blijven stijgen of…
De basisregel
Stel dat België bepaalt:
Een verhuurder die rechtstreeks of onrechtstreeks meer dan drie woningen bezit of controleert, wordt voor de toepassing van de huurprijsregeling beschouwd als professionele vastgoedbezitter.
Dan moet “bezit” ruimer worden gedefinieerd dan alleen:
“Staat het appartement op zijn naam?”
Het moet gaan om:
eigendom + controle + economisch belang.
Voorbeeld: één persoon, drie vennootschappen
Stel:
Jan
↓ 100%
Holding A → 2 appartementen
↓ 100%
Holding B → 3 appartementen
↓ 100%
Holding C → 4 appartementen
Op papier zijn het drie verschillende vennootschappen.
Maar economisch:
Jan controleert 9 woningen.
Die 9 woningen moeten dus voor de huurregelgeving samengeteld worden.
Dat sluit aan bij het bestaande Belgische concept van controle: het WVV kijkt niet alleen naar directe eigendom, maar ook naar controle via dochtervennootschappen en tussenpersonen. (Meer lezen over Etaamb )
De wet zou vier situaties moeten samenvoegen
Ik zou in de wet vier categorieën opnemen.
- Rechtstreeks eigendom
De natuurlijke persoon bezit de woning zelf.
1 persoon → 4 woningen
= professionele verhuurder. - Eigendom via vennootschappen
Guy → 100% Holding → vastgoedvennootschap → 6 woningen
De woningen worden toegerekend aan Guy.
Het maakt dan niet uit dat Guy zelf geen woning op zijn naam heeft staan. - Gezamenlijke controle
Dit is belangrijk.
Bijvoorbeeld:
Persoon A 50%
Persoon B 50%
→ vastgoedvennootschap
→ 10 woningen.
Als beiden gezamenlijk de vennootschap controleren, moet de wet bepalen dat die woningen worden meegenomen in de vastgoedportefeuille van de gezamenlijke controleurs.
Het Belgische vennootschapsrecht kent al het begrip gezamenlijke controle wanneer een beperkt aantal vennoten samen beslissingen over de beleidsoriëntatie kan controleren.
Verbonden ondernemingen
Stel:
Vader → vennootschap A → 5 woningen
Zoon → vennootschap B → 6 woningen
Dat betekent uiteraard niet automatisch dat alle 11 woningen aan één persoon mogen worden toegerekend.
Daarom moet de wet een onderscheid maken tussen: - familiale relatie en economische controle.
Een familierelatie alleen zou onvoldoende moeten zijn.Maar als bijvoorbeeld blijkt dat beide vennootschappen:dezelfde bestuurders hebben;
vanuit hetzelfde adres worden bestuurd;
- familiale relatie en economische controle.
dezelfde bankrekeningstructuur gebruiken;
dezelfde vastgoedbeheerder hebben;
financiering gezamenlijk organiseren;
overeenkomsten hebben waardoor één persoon de beslissingen bepaalt;
dan kan er sprake zijn van feitelijke of gezamenlijke controle.
Het WVV kent daarvoor al het concept van controle in rechte en in feite. Etaamb
Gebruik het UBO-register als vertrekpunt
Hier zit een sterke juridische mogelijkheid.
België beschikt al over het UBO-register, dat bedoeld is om de natuurlijke personen achter juridische entiteiten te identificeren. Daarbij wordt ook rekening gehouden met onrechtstreeks eigendom via meerdere vennootschappen. Finance België
Maar:
UBO ≠ automatisch vastgoedbezit.
Het UBO-register zegt wie uiteindelijk controleert of economisch begunstigde is van een onderneming. Voor jouw voorstel zou de overheid daar een tweede databron naast moeten zetten:
Welke onroerende goederen zijn verbonden met die onderneming?
Daarvoor kunnen de gegevens van de patrimoniale registratie/Kadaster worden gekoppeld aan de juridische eigendomsstructuur, binnen een wettelijke gegevensuitwisselingsregeling.
Dan krijg je een “vastgoedkaart” per uiteindelijke eigenaar
Bijvoorbeeld:
Uiteindelijke eigenaar: X
| Structuur | Woningen |
|---|---|
| Privé | 1 |
| BV A | 4 |
| BV B | 7 |
| BV C | 3 |
| Gezamenlijke controle | 5 |
| Totaal | 20 |
De overheid ziet dan niet:
1 + 4 + 7 + 3 + 5 afzonderlijke eigenaars.
Maar:
één economische vastgoedgroep met 20 woningen.
Dat is volgens mij de kern van jouw idee.
Een belangrijke antimisbruikbepaling
Anders krijg je onmiddellijk constructies zoals:
“Ik bezit maar drie woningen.”
Maar ondertussen:
partner bezit 3;
holding bezit 3;
vastgoed-BV bezit 3;
andere BV bezit 3.
Daarom zou de wet moeten bepalen dat kunstmatige opsplitsing geen effect heeft wanneer de economische controle uiteindelijk bij dezelfde persoon of groep ligt.
Bijvoorbeeld:
“Voor de toepassing van deze wet worden woningen die rechtstreeks of onrechtstreeks worden gehouden door entiteiten waarover dezelfde natuurlijke persoon of groep van natuurlijke personen controle uitoefent, als één vastgoedportefeuille beschouwd.”
Dat is juridisch veel sterker dan simpelweg zeggen:
“Wie meer dan drie woningen bezit…”
Maar er moet ook een ontsnappingsklep zijn
Anders kan het systeem onrechtvaardig worden.
Stel:
Twee zelfstandige broers hebben samen een vastgoedvennootschap met 8 appartementen.
Het zou niet automatisch betekenen dat ieder van hen 8 woningen bezit.
Daarom zou ik werken met drie niveaus:
Niveau 1 — Eigendom
De woning staat rechtstreeks op naam van de persoon.
Niveau 2 — Controle
De persoon heeft rechtstreeks of onrechtstreeks beslissende controle over de vennootschap.
Niveau 3 — Economisch belang
De persoon ontvangt uiteindelijk de opbrengsten of draagt het economische risico.
Pas wanneer één of meerdere van deze elementen voldoende sterk zijn, wordt een woning aan een uiteindelijke eigenaar toegerekend.
En dan zou ik één heel belangrijk principe invoeren
Niet:
“Wie vier woningen heeft, wordt gestraft.”
Maar:
“Vanaf de vierde woning ontstaat een professionele verhuurdersstatus.”
Dat is een wezenlijk verschil.
De eerste drie woningen kunnen bijvoorbeeld onder het gewone regime blijven.
Vanaf woning nummer vier:
Professioneel huurregime.
Dat kan vervolgens betekenen:
beperktere huurprijsstijging;
transparante huurprijsregistratie;
verplichte registratie van huurcontracten;
kwaliteitsverplichtingen;
strengere regels voor huurprijsverhogingen.
Mijn voorgestelde wettelijke definitie
Als uitgangspunt voor een wetsvoorstel zou ik ongeveer deze formulering gebruiken:
“Voor de toepassing van deze wet wordt onder vastgoedbezitter verstaan iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon die rechtstreeks of onrechtstreeks eigendomsrechten, gebruiksrechten, zeggenschap of een economisch belang heeft in één of meerdere voor bewoning bestemde onroerende goederen.
Onroerende goederen die worden aangehouden door vennootschappen of andere juridische entiteiten waarover dezelfde natuurlijke persoon of groep van natuurlijke personen rechtstreeks of onrechtstreeks controle uitoefent, worden voor de toepassing van de drempel gezamenlijk in aanmerking genomen.
Bij de beoordeling wordt rekening gehouden met rechtstreekse controle, onrechtstreekse controle, gezamenlijke controle, tussenpersonen en constructies die hoofdzakelijk tot doel hebben de toepassing van deze wet te vermijden.”
Het laatste gedeelte moet uiteraard zeer zorgvuldig worden uitgewerkt om te voorkomen dat de overheid te veel discretionaire macht krijgt.
De echte kracht van jouw voorstel
Je verschuift daarmee de discussie van:
“Mogen we de huurprijs van iedereen bevriezen?”
naar:
“Wanneer wordt vastgoedbezit zo omvangrijk dat de eigenaar een professionele marktspeler wordt?”
Dat is juridisch en beleidsmatig een veel interessanter uitgangspunt.
En er bestaat al een juridisch fundament: het Belgische vennootschapsrecht kent controle, indirecte controle, dochtervennootschappen en gezamenlijke controle, terwijl het UBO-register al werkt met rechtstreekse en onrechtstreekse uiteindelijke begunstigden. Etaamb
De volgende stap zou zijn om hiervan een concreet Belgisch “Huurplafond voor Professionele Vastgoedbezitters”-model te maken, inclusief de 3-woningendrempel, uitzonderingen (bv. eigen woning, erven, landbouwgrond), huurprijsformule, controlemechanisme en sancties