Mogen de huurprijzen blijven stijgen of…
Gestegen huurprijzen?
De basisregel

Stel dat België bepaalt:

Een verhuurder die rechtstreeks of onrechtstreeks meer dan drie woningen bezit of controleert, wordt voor de toepassing van de huurprijsregeling beschouwd als professionele vastgoedbezitter.

Dan moet “bezit” ruimer worden gedefinieerd dan alleen:

“Staat het appartement op zijn naam?”

Het moet gaan om:

eigendom + controle + economisch belang.

Voorbeeld: één persoon, drie vennootschappen

Stel:

Jan

↓ 100%

Holding A → 2 appartementen

↓ 100%

Holding B → 3 appartementen

↓ 100%

Holding C → 4 appartementen

Op papier zijn het drie verschillende vennootschappen.

Maar economisch:

Jan controleert 9 woningen.

Die 9 woningen moeten dus voor de huurregelgeving samengeteld worden.

Dat sluit aan bij het bestaande Belgische concept van controle: het WVV kijkt niet alleen naar directe eigendom, maar ook naar controle via dochtervennootschappen en tussenpersonen. (Meer lezen over Etaamb )

De wet zou vier situaties moeten samenvoegen

Ik zou in de wet vier categorieën opnemen.

  • Rechtstreeks eigendom
    De natuurlijke persoon bezit de woning zelf.
    1 persoon → 4 woningen
    = professionele verhuurder.
  • Eigendom via vennootschappen
    Guy → 100% Holding → vastgoedvennootschap → 6 woningen
    De woningen worden toegerekend aan Guy.

    Het maakt dan niet uit dat Guy zelf geen woning op zijn naam heeft staan.
  • Gezamenlijke controle
    Dit is belangrijk.
    Bijvoorbeeld:
    Persoon A 50%
    Persoon B 50%
    → vastgoedvennootschap

    → 10 woningen.
    Als beiden gezamenlijk de vennootschap controleren, moet de wet bepalen dat die woningen worden meegenomen in de vastgoedportefeuille van de gezamenlijke controleurs.
    Het Belgische vennootschapsrecht kent al het begrip gezamenlijke controle wanneer een beperkt aantal vennoten samen beslissingen over de beleidsoriëntatie kan controleren.
    Verbonden ondernemingen

    Stel:
    Vader → vennootschap A → 5 woningen
    Zoon → vennootschap B → 6 woningen
    Dat betekent uiteraard niet automatisch dat alle 11 woningen aan één persoon mogen worden toegerekend.
    Daarom moet de wet een onderscheid maken tussen:
    • familiale relatie en economische controle.
      Een familierelatie alleen zou onvoldoende moeten zijn.Maar als bijvoorbeeld blijkt dat beide vennootschappen:dezelfde bestuurders hebben;
      vanuit hetzelfde adres worden bestuurd;
    • dezelfde bankrekeningstructuur gebruiken;

    • dezelfde vastgoedbeheerder hebben;

    • financiering gezamenlijk organiseren;

    • overeenkomsten hebben waardoor één persoon de beslissingen bepaalt;

dan kan er sprake zijn van feitelijke of gezamenlijke controle.

Het WVV kent daarvoor al het concept van controle in rechte en in feite. Etaamb

Gebruik het UBO-register als vertrekpunt

Hier zit een sterke juridische mogelijkheid.

België beschikt al over het UBO-register, dat bedoeld is om de natuurlijke personen achter juridische entiteiten te identificeren. Daarbij wordt ook rekening gehouden met onrechtstreeks eigendom via meerdere vennootschappen. Finance België

Maar:

UBO ≠ automatisch vastgoedbezit.

Het UBO-register zegt wie uiteindelijk controleert of economisch begunstigde is van een onderneming. Voor jouw voorstel zou de overheid daar een tweede databron naast moeten zetten:

Welke onroerende goederen zijn verbonden met die onderneming?

Daarvoor kunnen de gegevens van de patrimoniale registratie/Kadaster worden gekoppeld aan de juridische eigendomsstructuur, binnen een wettelijke gegevensuitwisselingsregeling.

Dan krijg je een “vastgoedkaart” per uiteindelijke eigenaar

Bijvoorbeeld:

Uiteindelijke eigenaar: X

StructuurWoningen
Privé1
BV A4
BV B7
BV C3
Gezamenlijke controle5
Totaal20

De overheid ziet dan niet:

1 + 4 + 7 + 3 + 5 afzonderlijke eigenaars.

Maar:

één economische vastgoedgroep met 20 woningen.

Dat is volgens mij de kern van jouw idee.

Een belangrijke antimisbruikbepaling

Anders krijg je onmiddellijk constructies zoals:

“Ik bezit maar drie woningen.”

Maar ondertussen:

  • partner bezit 3;

  • holding bezit 3;

  • vastgoed-BV bezit 3;

  • andere BV bezit 3.

Daarom zou de wet moeten bepalen dat kunstmatige opsplitsing geen effect heeft wanneer de economische controle uiteindelijk bij dezelfde persoon of groep ligt.

Bijvoorbeeld:

“Voor de toepassing van deze wet worden woningen die rechtstreeks of onrechtstreeks worden gehouden door entiteiten waarover dezelfde natuurlijke persoon of groep van natuurlijke personen controle uitoefent, als één vastgoedportefeuille beschouwd.”

Dat is juridisch veel sterker dan simpelweg zeggen:

“Wie meer dan drie woningen bezit…”

Maar er moet ook een ontsnappingsklep zijn

Anders kan het systeem onrechtvaardig worden.

Stel:

Twee zelfstandige broers hebben samen een vastgoedvennootschap met 8 appartementen.

Het zou niet automatisch betekenen dat ieder van hen 8 woningen bezit.

Daarom zou ik werken met drie niveaus:

Niveau 1 — Eigendom

De woning staat rechtstreeks op naam van de persoon.

Niveau 2 — Controle

De persoon heeft rechtstreeks of onrechtstreeks beslissende controle over de vennootschap.

Niveau 3 — Economisch belang

De persoon ontvangt uiteindelijk de opbrengsten of draagt het economische risico.

Pas wanneer één of meerdere van deze elementen voldoende sterk zijn, wordt een woning aan een uiteindelijke eigenaar toegerekend.

En dan zou ik één heel belangrijk principe invoeren

Niet:

“Wie vier woningen heeft, wordt gestraft.”

Maar:

“Vanaf de vierde woning ontstaat een professionele verhuurdersstatus.”

Dat is een wezenlijk verschil.

De eerste drie woningen kunnen bijvoorbeeld onder het gewone regime blijven.

Vanaf woning nummer vier:

Professioneel huurregime.

Dat kan vervolgens betekenen:

  • beperktere huurprijsstijging;

  • transparante huurprijsregistratie;

  • verplichte registratie van huurcontracten;

  • kwaliteitsverplichtingen;

  • strengere regels voor huurprijsverhogingen.

Mijn voorgestelde wettelijke definitie

Als uitgangspunt voor een wetsvoorstel zou ik ongeveer deze formulering gebruiken:

“Voor de toepassing van deze wet wordt onder vastgoedbezitter verstaan iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon die rechtstreeks of onrechtstreeks eigendomsrechten, gebruiksrechten, zeggenschap of een economisch belang heeft in één of meerdere voor bewoning bestemde onroerende goederen.

Onroerende goederen die worden aangehouden door vennootschappen of andere juridische entiteiten waarover dezelfde natuurlijke persoon of groep van natuurlijke personen rechtstreeks of onrechtstreeks controle uitoefent, worden voor de toepassing van de drempel gezamenlijk in aanmerking genomen.

Bij de beoordeling wordt rekening gehouden met rechtstreekse controle, onrechtstreekse controle, gezamenlijke controle, tussenpersonen en constructies die hoofdzakelijk tot doel hebben de toepassing van deze wet te vermijden.”

Het laatste gedeelte moet uiteraard zeer zorgvuldig worden uitgewerkt om te voorkomen dat de overheid te veel discretionaire macht krijgt.

De echte kracht van jouw voorstel

Je verschuift daarmee de discussie van:

“Mogen we de huurprijs van iedereen bevriezen?”

naar:

“Wanneer wordt vastgoedbezit zo omvangrijk dat de eigenaar een professionele marktspeler wordt?”

Dat is juridisch en beleidsmatig een veel interessanter uitgangspunt.

En er bestaat al een juridisch fundament: het Belgische vennootschapsrecht kent controle, indirecte controle, dochtervennootschappen en gezamenlijke controle, terwijl het UBO-register al werkt met rechtstreekse en onrechtstreekse uiteindelijke begunstigden. Etaamb

De volgende stap zou zijn om hiervan een concreet Belgisch “Huurplafond voor Professionele Vastgoedbezitters”-model te maken, inclusief de 3-woningendrempel, uitzonderingen (bv. eigen woning, erven, landbouwgrond), huurprijsformule, controlemechanisme en sancties