Wat als .. AI

Hier zie je een uitgebreide grafiek tot 2035, die de voorspelling van robotisering en de werkloosheid onder laaggeschoolden laat zien:

  • Robotisering (groene lijn) groeit bijna lineair-exponentieel, van 5% in 2025 tot bijna 98% in 2035. Dit betekent dat bijna alle repeterende, fysieke of eenvoudige cognitieve taken tegen 2035 zijn geautomatiseerd.
  • Werkloosheid onder laaggeschoolden (blauwe lijn) piekt rond 2027-2028, maar daalt geleidelijk dankzij omscholing, beleid en economische aanpassing.

AI, Robotisering en Werkloosheid in België (2025–2035)


Executive Summary

Dit rapport analyseert de impact van AI en robotisering op de arbeidsmarkt in België. De kernconclusie is duidelijk: technologische vooruitgang versnelt sneller dan sociaal en economisch beleid, wat leidt tot groeiende ongelijkheid en structurele werkloosheid bij kwetsbare groepen.

Belangrijkste bevindingen:

  • Werkloosheid stijgt tot ±520.000 in 2027

  • AI-adoptie groeit tot >70% tegen 2030

  • Laaggeschoolden en regio’s zoals Limburg worden disproportioneel getroffen

  • Huidig beleid focust op controle en besparing, niet op transitie


1. Probleemstelling

AI en automatisering vervangen systematisch menselijke arbeid, vooral in repetitieve functies.

Concrete voorbeelden:

  • Zelfscankassa’s vervangen kassamedewerkers

  • Industriële robots vervangen assemblagearbeiders

Beleidscontext:

  • Beperking werkloosheidsuitkering (±2 jaar)

  • Verstrengde controle (o.a. meldsystemen artsen)

  • Toenemende individualisering van verantwoordelijkheid

➡️ Kernprobleem: structurele mismatch tussen technologie en arbeidsmarkt


2. Economische en Technologische Evolutie

Kerncijfers

  • Werkloosheid: 450.000 → 520.000 → 490.000 (2024–2030)

  • AI-adoptie: 20% → >70%

Analyse

Er bestaat een duidelijke correlatie tussen automatisering en jobverlies in:

  • Retail

  • Logistiek

  • Administratie

  • Transport

Nieuwe jobs ontstaan, maar vereisen hogere vaardigheden.

Beleidsbelemmeringen

  • Geen verplichting sociale impact automatisering

  • Versnipperde bevoegdheden (5 regeringen)

  • Gebrek aan centrale data


3. Sociale Impact

Gevolgen

  • +40% kans op depressie bij langdurig werklozen

  • Jongeren verliezen toekomstperspectief

  • Migranten extra kwetsbaar

Werk is meer dan inkomen: het bepaalt identiteit en sociale cohesie.

Beleidsanalyse

Huidig beleid legt nadruk op controle (bv. kliklijn) in plaats van ondersteuning.


4. Ongelijkheid en Toegang

Structurele ongelijkheid

  • 14% vrouwen in kwetsbare groepen in STEM

  • Platteland: 3x minder opleidingsaanbod

  • 55+ nauwelijks in opleiding

Beleidsbelemmeringen

  • Focus op hooggeschoolden

  • Tekort aan begeleiding

  • Complex systeem

➡️ Ongelijkheid wordt versterkt door digitalisering


5. Regionale Impact

Case: Limburg

  • Historische industrie → hoge kwetsbaarheid

  • Minder toegang tot technologie en onderwijs

Probleem

Regionaal beleid is onvoldoende afgestemd en gefragmenteerd.


6. Omscholing en Transitie

Obstakels

  • Tijd en financiële druk

  • Digitale kloof

  • Te theoretisch onderwijs

Wat werkt wel

  • Werkplekleren

  • Praktische opleidingen

  • Coaching

Beleidsprobleem

Te sterke focus op zelfredzaamheid zonder ondersteuning.


7. Beleidsanalyse (kritisch)

Huidige maatregelen:

  • Pensioenleeftijd omhoog

  • Werkloosheid beperken

  • Controle verhogen

  • Defensie-uitgaven +4 miljard

➡️ Perceptie: lasten liggen bij burgers, niet bij kapitaal


8. Beleidsaanbevelingen

Strategisch

  • Verplicht sociale investering bij automatisering

  • Nationaal AI & Werk observatorium

Sociaal

  • Gratis digitale basisopleiding

  • Regionale leercentra

Economisch

  • Incentives voor inclusieve tewerkstelling


Conclusie

AI is niet het probleem — de manier waarop we ermee omgaan wel.

Zonder gericht beleid: ➡️ groeit ongelijkheid ➡️ stijgt structurele werkloosheid ➡️ verliest een deel van de bevolking aansluiting

Centrale vraag: Wie draagt de kosten van vooruitgang?


Kernboodschap voor beleid

👉 Combineer technologie met sociale rechtvaardigheid 👉 Investeer in mensen, niet alleen in efficiëntie 👉 Maak van AI een kans voor iedereen